The article presents the genesis, legal conditions and characteristics of functioning of the public benefit organization (OPP) in Poland, which are beneficiaries of the one per cent mechanism. In the ...main part, the focus was on the spatial relativity of funds from 1% to OPPs located in Poland, with particular focus on those organizations that were established in small towns in 2016. In addition, it was compared how the relocation of funds was from 1% depending on the size (type) of the town and the statutory objectives of OPP. This allowed us to define the characteristics of OPPs operating in small towns. // Artykuł przedstawia genezę, uwarunkowania prawne i charakterystykę funkcjonowania organizacji pożytku publicznego (OPP) w Polsce, które są beneficjentami tzw. mechanizmu jednego procentu. W części zasadniczej skupiono się na analizie przestrzennej relokacji środków z 1% do OPP zlokalizowanych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem tych organizacji, które swoją siedzibę miały w małych miastach w 2016 roku. Dodatkowo, porównano jak wyglądała relokacja środków z 1% w zależności od wielkości (typu) miejscowości i celów statutowych OPP. Pozwoliło to określić cechy charakterystyczne OPP funkcjonujących w małych miastach.