Ideja rada je da se mapiraju prostorne cjeline bazirane na socio-ekonomskim
obilježjima kako bi se dala potpora i osnova politici regionalnog razvoja, apliciranjem softverskog
riješenja R projecta. ...Rad pokazuje da se korištenjem različitih statističkih metoda
mogu analitički izdvojiti jedinice lokalne samouprave pogodnije za određeni set mjera i instrumenata
regionalne politike. Promatrani prostor čine jedinice lokalne samouprave (JLS)
(gradovi i općine) u Federaciji Bosne i Hercegovine. Klasifikacija je izvršena primjenom
metoda koeficijenta korelacije, a zasniva se na setu socio-ekonomskih pokazatelja razvoja.
Temeljem odabranih društvenih, ekonomskih i demografskih pokazatelja, korištenjem
koreficijenta korelacije, dobivaju se jedinice lokalne samouprave koje predstavljaju glavne
determinante društvenogo-ekonomksog razvoja analiziranog prostora.
Crvena djetelina (Trifolium pratense L.) je jedna od najznačajnijih višegodišnjih krmnih leguminoza, može se uzgajati u čistoj kulturi ili u smjesi s travama te koristiti u ishrani stoke kao zelena ...masa, sijeno i silaža. Ciljevi rada bili su procijeniti varijabilnost značajnih morfo-agronomskih svojstava 16 populacija/kultivara crvene djeteline domaćeg i stranog porijekla, utvrditi korelacijske veze između proučavanih svojstava, te identificirati moguće roditeljske komponente za potencijalni kultivar. Istraživanje je provedeno na lokaciji Osijek tijekom dvije godine (2004. i 2005.) a poljski pokus je postavljen po shemi randomiziranog bloka u tri ponavljanja. Analizirana su sljedeća morfo-agronomska svojstva: prinos zelene mase, suhe tvari i sjemena, sadržaj suhe tvari, visina biljaka, vrijeme cvjetanja te preživljavanje. Istraživane populacije/kultivari crvene djeteline značajno su varirale u svim proučavanim svojstvima. Utvrđene su značajne pozitivne korelacijske veze između prinosa zelene mase i suhe tvari, visine biljaka i prinosa, te sadržaja suhe tvari s prinosom suhe tvari i sjemena. Populacije PCD-6, PCD-7, PCD-2 i PCD-5 s obzirom na visoke prinose i povoljne vrijednosti ostalih proučavanih svojstava predstavljaju moguće roditeljske komponente za potencijalni kultivar. Njemački kultivari su zbog visokog prinosa zelene mase i suhe tvari (Temara) te izražene dugotrajnosti (Milvus) interesantna germplazma za daljnji oplemenjivački rad.
Istraživanje varijabilnosti veličinsko-dobnog sastava trlje blatarice (M. barbatus ponticus), koja nastanjuje jugozapadni šelfu Krima, provedeno je u razdoblju od pet godina (od 2016. do 2020.). ...Analizirao se utjecaj temperaturnog faktora staništa na brzinu rasta. Razmatran je utjecaj abiotskih čimbenika okoliša na stopu rasta. Dobivene jednadžbe karakteriziraju dužinsko maseni rast M. barbatus ponticus. Razmatran je utjecaj temperature mora na razvoj jedinki. Utvrđeno je da se porastom prosječne godišnje temperature vode povećavaju prosječna godišnja dužina (koeficijent korelacije r = 0.97), težina (r = 0.96) i faktor kondicije (r = 0.93) jedinki. Utvrđeno je da trlja blatarice ima pozitivan alometrijski rast na istraživanom području. Analiza je pokazala da postoji uska korelacija između promjena prosječne godišnje temperature i alometrijske brzine rasta b (r = 0.97). Dobivene jednadžbe rasta duljine M. barbatus ponticus pokazale su da je stopa linearnog rasta riba koje žive na jugozapadnom šelfu Krima smanjena prema ostalim uspoređenim područjima: regije Sinop (Crno more) i Egejsko more. Izvršena je usporedba utjecaja temperature na dužinsko-masene parametre M. barbatus ponticus koja živi u jugoistočnom dijelu Crnog mora (regija Sinop) i Egejskog mora gdje su zabilježeni opći obrasci i razlike.
The objective of the study was to determine stability of yield and yield components in twelve maize inbred lines with different types of cytoplasm (cms-C, cms-S and fertile). The starting point was ...the assumption that these maize inbred lines have different genetic basis and react differently to environmental factors, affecting stability of yield and grain yield components. A trial with maize inbred lines was set up at two localities during 2008 and 2009. A 4-factorial analysis of variance (genotype-cytoplasm-year-locality) was carried out for the following properties: ear height, plant height, yield, ear length, number of grain rows, number of grains per row, grain depth, 1000-grain mass, middle round grain fraction, middle large flat fraction and middle large round fraction. Correlation bounds between the studied properties of the inbred lines were analyzed by applying the multiple correlation and regression equation. A stability assessment was done (Hühn, 1990), as well as a cluster analysis for each cytoplasmic source (Rohlf, 2000). The analysis of variance determined there were very significant differences among inbred lines for all the properties and inbred lines interactions with the studied factors (cytoplasmic type, year and locality). The inbred line L1 achieved the highest (3.3 t ha-1), and the inbred line L10 (1.5 t ha-1) the lowest grain yield. A cytoplasmic type significantly affects the studied properties of the inbred lines. Depending of the cytoplasmic type (cms-C, cms-S and fertile), fluctuation in grain yield of inbred lines was very significant in the inbred lines L2, L5, L7, L10 and L12. The average grain yield fluctuated very significantly (P≤1%) depending of the year and the localities. In 2008, the yield (2.9 t ha-1) was higher than in 2009 (2.12 t ha-1). The first locality had higher yield (2.72 t ha-1) than the second one (2.31 t ha-1). Correlation bounds in the inbred lines with different cytoplasmic types were different regarding the following properties: ear height with grain depth, 1000-grain mass and middle large flat fraction; plant height with ear length, middle large flat fraction and middle large round fraction; ear length with number of grain rows, number of grains per row and middle large round fraction; number of grain rows with middle large flat fraction and yield; number of grains per row with grain depth; grain depth with middle round grain fraction; and 1000-grain mass with middle round and middle large round grain fraction. As for the rest of the properties, i.e. their mutual correlations, no differences were found among all three cytoplasmic sources. The inbred line L10 with C cytoplasmic source expressed the highest and L12 the lowest grain yield stability by the years and the localities. When it comes to S-type stability inbred lines, L12 had the highest and L10 the lowest grain yield stability. Regarding grain yield by the years and the localities, the fertile inbred line L3 was the most stable and L11 the least stable. A cluster analysis carried out based on the obtained dendagrams showed some differences in the origin, i.e. genetic distance among the same inbred lines with different cytoplasmic source. The fertile lines and the C-sterile lines (L1, L2 and L3) therefore showed certain similarity in clustering and divergence, unlike the S-sterile lines. The fertile line L12 has a unique origin and represents a single cluster, and when it comes to divergence, it attains a big genetic distance from the other lines, regardless of their cytoplasmic source. In addition to scientific and research importance, the obtained results have also practical importance in hybrid maize seed production.
Cilj istraživanja bio je da se odredi stabilnost prinosa i komponenata prinosa dvanaest inbred linija kukuruza različitog tipa citoplazme (cms-C, cms-S i fertilna). Pošlo se od pretpostavke da su proučavane inbred linije kukuruza različite genetičke osnove i da različito reaguju na faktore spoljašnje sredine što utiče na različitu stabilnost prinosa i komponenti prinosa zrna. Ogled sa inbred linijama postavljen je na dve lokacije tokom 2008 i 2009 godine. Četvorofaktorijalna analiza varijanse (genotip-citoplazma-godina-lokacija) urađena je za ispitivane osobine: visina biljke do klipa, visina biljke do vrha metlice, prinos, dužina klipa, broj redova zrna, broj zrna u redu, dubina zrna, masa 1000 semena, srednje okrugla frakcija, srednje krupno pljosnata frakcija i srednje krupno okrugla frakcija semena. Korelacione veze između proučavanih osobina inbred linija analizirane su primenom jednačine višestruke korelacije i regresije. Izvršena je procena stabilnosti prinosa (Hühn, 1990) i urađena je klaster analiza za svaki izvor citoplazme (Rohlf, 2000). Na osnovu analize varijanse utvrđeno je da postoje veoma značajne razlike između inbred linija za sve ispitivane osobine kao i interakcije inbred linija sa ispitivanim faktorima (tip citoplazme, godina i lokacija). Najveći prinos zrna ostvarila je inbred linija L1 (3,3 t ha-1), a najmanji L10 (1,5 t ha-1). Tip citoplazme veoma značajno utiče na proučavane osobine inbred linija. Variranje prinosa zrna inbred linija u zavisnosti od tipa citoplazme (cms-C, cms-S i fertilna) bilo je veoma značajno kod inbred linija L2, L5, L7, L10 i L12. Prosečan prinos zrna inbred linija je veoma značajno (P≤1%) varirao u zavisnosti od ispitivanih godina i lokacija. Veći prinos (2,9 t ha-1) ostvaren 2008. godine u odnosu na 2009. godinu (2,12 t ha-1). Na prvoj lokaciji ostvaren je veći prinos (2,72 t ha-1) u odnosu na drugu lokaciju (2,31 t ha-1). Korelacioni odnosi kod inbred linija sa različitim tipom citoplazme razlikovali su se kod sledećih osobina: visina biljke do klipa sa dubinom zrna, masom 1000 semena i srednje krupno pljosnatom frakcijom; visina biljke do vrha metlice sa dužinom klipa, srednje krupno pljosnatom frakcijom i srednje krupno okruglom frakcijom; dužina klipa sa brojem redova zrna, brojem zrna u redu i srednje krupno okruglom frakcijom; broj redova zrna sa srednje krupno pljosnatom frakcijom i prinosom; broj zrna u redu sa dubinom zrna; dubina zrna sa srednje okruglom frakcijom semena; masa 1000 semena sa srednje okruglom i srednje krupno okruglom frakcijom semena. Kod preostalih ispitivanih osobina odnosno njihovih međusobnih korelacionih odnosa nisu utvrđene razlike između sva tri izvora citoplazme. Inbred linija L10 sa C izvorom citoplazme pokazala je najveću, a L12 najmanju stabilnost prinosa zrna po ispitivanim godinama i lokacijama. Kod inbred linija sa S tipom sterilnosti L12 je bila najstabilnija, a najnestabilnija za prinos zrna bila je L10. Fertilna inbred linija L3 bila je najstabilnija, a L11 najnestabilnija za osobinu prinos zrna po ispitivanim godinama i lokacijama. Urađena klaster analiza na osnovu dobijenih dendrograma pokazala je razlike u pripadnosti odnosno genetičkoj distanci između istih inbred linija ali sa različitim izvorom citoplazme. Tako su fertilne linije i linije sa C izvorom sterilnosti (L1, L2 i L3) pokazale izvesnu sličnost u pogledu grupisanja i divergentnosti za razliku od linija sa S izvorom sterilnosti. Fertilna linija L12 po svojoj pripadnosti je jedinstvena i zastupa samo jedan klaster, a u pogledu divergentnosti nalazi se na velikoj genetičkoj distanci u odnosu na ostale linije bez obzira na izvor citoplazme. Dobijeni rezultati pored naučno-istraživačkog značaja imaju i praktični značaj u proizvodnji hibridnog semena kukuruza.
Cilj ovog istraživanja bio je analizirati sadržaj proteinske frakcije mlijeka, s posebnim naglaskom na protein sirutke, ovisno o sustavu hranidbe krava (grupa 1 - ekstenzivni, 2 - djelomično ...intenzivni, 3 - intenzivni) kao i sezoni laktacije (proljeće-ljeto i jesen-zima). Kemijske analize krmiva bile su temelj za izračun dostatnosti energije i proteina u dnevnom unosu nutrijenata. Ukupno je ispitano 1133 uzorka mlijeka (550 zimi i 583 ljeti), a određivani su ukupan broj somatskih stanica (SCC), osnovni kemijski sastav, te udjeli kazeina i proteina sirutke - α-laktalbumin, β-laktoglobulin, albumin krvnog seruma (BSA), laktoferin i lizozim. Viši udio ukupnih proteina, uključujući kazein, utvrđen je u mlijeku krava s farmi s djelomično intenzivnim i intenzivnim sustavom hranidbe. Međutim, neovisno o sezoni laktacije, najveće koncentracije proteina sirutke utvrđene su u mlijeku krava svrstanih u grupu 1, čija se hranidba temeljila na kontinuiranoj ispaši (ljeti - ispaša i sijeno; zimi - sijeno i silaža). Porastom udjela silaže i industrijskih krmiva u hranidbi, udjel proteina sirutke (prije svega β-laktoglobulina i laktoferina) je padao, što je potvrđeno i dobivenim negativnim koeficijentima korelacije.
Prikazano je eksperimentalno ispitivanje i određivanje granične čvrstoće i prekidnog istezanja tkanine za različite kutove djelovanja vlačne sile. Mjerenja su provedena na tri uzorka pamučnih tkanina ...s konstrukcijski jednakim platnenim vezom s konstantnom gustoće osnove i potke te različitim gustoćama osnove i potke. Provedena su jednoosna vlačna ispitivanja tkanina za određivanje njezinih mehaničkih svojstava. Uzorci su ispitani kada vlačna sila djeluje pod različitim kutovima u odnosu na smjeru potke. Na temelju eksperimentalno dobivenih vrijednosti, izračunate su teorijske i prilagođene granične čvrstoće i prekidna istezanja za proizvoljno odabrane smjerove djelovanja sile na uzorke tkanina. U radu se eksperimentalne vrijednosti uspoređuju s teorijskim i prilagođenim vrijednosti granične čvrstoće i prekidnog istezanja. Dobiveni koeficijenti korelacije r i vrijednosti korijena srednje kvadratne pogreške (RMSE) dokazuju primjenjivost teorijskih jednadžbi za računanje prekidnog istezanja i granične čvrstoće za proizvoljno odabrane smjerove rezanja uzorka tkanine. Stoga se mjerenja trebaju provesti kada vlačna sila djeluje na tkaninu samo u smjeru osnove (90 °), potke (0 °) i pod kutom od 45 °.
Glavni je cilj ovog istraživanja pronaći metodu kojom se određuju statistička odstupanja u analizama svojstava asfaltnih mješavina AC 22, koja ne nastaju slučajno, već su uzrokovana vanjskim ...faktorima poput promjene normi, laboratorijske opreme ili osoblja. Proveden je proračun kako bi se odredila odstupanja koeficijenata korelacije u svojstvima asfaltnih mješavina raspoređenih u dvije skupine. Skupine se odnose na dva vremenska razmaka, a proračun je ponovljen nasumičnim odabirom podataka unutar dviju skupina, kako bi se odredila odstupanja unutar skupina.
Pozadina istraživanja. Sušenje na suncu se tradicionalno primjenjuje za dugotrajno očuvanje prehrambenih proizvoda. Također se koristi za postizanje željenog udjela vlage u proizvodu u što kraćem ...vremenu. Ova metoda neizostavno obuhvaća složene mehanizme prijenosa temperature i mase, zbog čega je teško opisati kinetiku sušenja u samom uzorku.
Eksperimentalni pristup. U ovom je radu ispitano sušenje kriški crvene banane (Musa acuminata „Red Dacca“) debljine 5 mm u solarnoj sušari s jednostrukim nagibom i prisilnom ili prirodnom konvekcijom. Na osnovi rezultata pokusa predložen je novi, djelomično empirijski model za opisivanje kinetike sušenja u tankom sloju uzorka, te je uspoređen s postojećim modelima. Predloženi je model, s koeficijentom korelacije (R2) od 0.997, bio u skladu s drugim dobro poznatim modelima. Na osnovi novog modela izračunali smo efektivnu difuzivnost vlage i energiju aktivacije sušenja uzoraka crvene banane.
Rezultati i zaključci. Rezultati pokazuju da je efektivna difuzivnost vlage u uzorcima crvene banane sušenim prirodnom konvekcijom bila 0,87−1,56·10-9 m2/s, a onih sušenih prisilnom konvekcijom 0,84−2,61·10-8 m2/s. Energija aktivacije varirala je od 24,58 do 45,20 kJ/mol tjekom pasivnog, te od 22,56 do 35,49 kJ/mol tijekom aktivnog sušenja. Osim toga, utvrđeno je da je prosječni eksergijski gubitak tijekom sušenja crvene banane u solarnoj sušari prisilnom konvekcijom bio 16,1 kJ/kg, a prirodnom konvekcijom 6,63 kJ/kg, dok je prosječni eksergijski učinak bio 57,7 %, odnosno 70,9 %.
Novina i znanstveni doprinos. Solarna sušara s jednostrukim nagibom dizajnirana je s ciljem da zadrži željenu temperaturu tijekom definiranog perioda u oba načina sušenja: prirodnom ili prisilnom konvekcijom. Predložen je novi kinetički model sušenja s većim koeficijentom korelacije (R2) nego u ostalim modelima sušenja, a sa svrhom produljenja trajnosti crvenih banana.
Previous studies in the field of pressure equipment, i.e. measuring and determining stress and strain of geometrically complex structures, have relied on analytical calculations based on shell ...theory, numerical calculations using computer software and conventional experimental methods. As one of the most often conclusions in their work, the researchers indicated the lack of adequate experimental data in the available literature, i.e. expressed the need for detailed experimental analysis of critical areas where is not possible to precisely determine displacement, strain and stress values using analytical or numerical models. Limitations of used experimental methods were recognized in several aspects. First, standardized specimens with discontinuities were used for analysis of geometrical discontinuities and tensile testing. Based on the results of tensile testing, stress concentration factors were plotted on diagrams and later used to solve problems on geometrically complex structures. This approach gave only approximate solutions that are not sufficiently precise and accurate. Second, experiments were conducted using conventional methods. Limitation of conventional methods is local measurement, i.e. experimental values are measured only in a single point. Third, measurements were carried out close to the geometrical discontinuity, rather than on the actual intersection of geometrical shapes, so it was not possible to measure highest strain values. One of the goals of the thesis is exactly that to overcome abovementioned experimental problems, i.e. to show that is possible to implement relatively new digital image correlation method on testing geometrically complex structures in the field of pipeline fittings. Digital image correlation method overcomes limitations of strain gauge, as the strain gauge is most commonly used conventional method that enables full-field displacement and strain measurement. One experimental measurement enables acquisition of large datasets that replaces dozens/hundreds of strain gauges and Naponi i deformacije struktura kompleksne geometrije cevovodne armature vi significantly reduces experiment preparation time and therefore the costs. On the other hand, as finite element method calculates full displacement and strain fields, numerical model verification is easily carried out by comparing to experimental results presented in the same manner. Full strain field experimental measurement allows accurate determination of critical areas, i.e. areas with highest strain values, as well as principle stress directions that enables better theoretical analysis of complex structures. Numerical model was created by connecting characteristic cross-sections of the tested valve housings. Numerical calculations were performed using software for Finite Element Analysis – ABAQUS. Using Finite Element Method (FEM), it is possible to better understand behavior of structures with geometrical discontinuities that cannot be experimentally tested, i.e. it is possible to analyze stresses on predefined measuring areas, as well as on areas that cannot be experimentally tested. Geometrically complex structure tested in the dissertation is globe valve housing. Experimental analysis was performed on three globe valve housings DN32, PN6 for two loading types: internal pressure up to 30 bar and axial force of 30 kN acting in the direction of valve symmetry axis (compression). Experiment is conducted on four measuring areas that are located on the characteristic positions on the valve housing. Displacement and strain fields were measured using system for three-dimensional optical strain measurement and software Aramis, by GOM manufacturer. System for three-dimensional optical displacement and strain measurement is based on Digital Image Correlation method. System enables 3D graphical presentation of measured results. For application of system for 3D optical strain measurement on complex structure problems, appropriate procedures are defined and developed (operations before testing, during testing and after testing and result processing). Experimental data are described with analytical equations that represent dependence of displacement/strain and section length for defined sections on globe valve housing. It is proven that valve housing behavior during axial loading is linear.
Dosadašnja istraživanja u oblasti opreme pod pritiskom, odnosno merenja i određivanja napona i deformacija struktura kompleksne geometrije su se oslanjala na analitičke proračune najčešće bazirane na teoriji ljuski, numeričke proračune upotrebom računarskih softvera i konvencionalne eksperimentalne metode. Kao jedan od najčešćih zaključaka u svojim radovima, istraživači su naveli nepostojanje adekvatnih eksperimentalnih rezultata u postojećoj literaturi, odnosno iskazali potrebu za detaljnom eksperimentalnom analizom kritičnih mesta za koje nije moguće precizno odrediti veličine pomeranja, deformacija ili napona upotrebom analitičkih obrazaca ili numeričkih modela. Ograničenja korišćenih eksperimentalnih metoda su se ogledala u više aspekata. Prvo, za analizu geometrijskih diskontinuiteta, najčešće su korišćene standardizovane epruvete sa pripremljenim diskontinuitetima i ispitivane na zatezanje. Na osnovu dobijenih rezultata su pravljeni dijagrami sa faktorima koncentracije napona, koji su kasnije primenjivani na probleme geometrijski kompleksnih struktura. Ovakav pristup je davao samo okvirna rešenja, koja nisu bila dovoljno precizna i tačna. Drugo, eksperimenti su sprovođeni konvencionalnim metodama. Ograničenje konvencionalnih metoda je lokalno merenje, odnosno dobijanje vrednosti merenih veličina samo u jednoj tački. Treće, merenja su vršena samo u blizini geometrijskih diskontinuiteta, a ne na samim spojevima geometrijskih oblika, tako da nije bilo moguće merenje najvećih vrednosti deformacija. Jedan od ciljeva ove teze je upravo taj da prevaziđe navedene eksperimentalne probleme, odnosno da pokaže da je moguće primeniti relativno novu metodu digitalne korelacije slika na slučajeve ispitivanja struktura kompleksne geometrije u oblasti cevovodne armature. Metoda korelacije digitalnih slika, prevazilazi ograničenja metode mernih traka, kao najčešće korišćene konvencionalne metode i omogućava merenje Naponi i deformacije struktura kompleksne geometrije cevovodne armature iii celih polja pomeranja i deformacija. Jednim eksperimentalnim merenjem se dobija veliki broj podataka koja zamenjuje više desetina/stotina mernih traka i značajno smanjuje vreme pripreme eksperimenta, a samim tim i troškove. S druge strane, kako se metodom konačnih elemenata dobija kompletno polje pomeranja i deformacija, sama verifikacija numeričkog modelase mnogo jednostavnije sprovodi poređenjem sa rezultatima koji su predstavljeni na isti način. Eksperimentalno merenje celih polja deformacija omogućuje precizno određivanje mesta kritičnih, odnosno najvećih deformacija, kao i pravce glavnih deformacija koje omogućava bolju teorijsku analizu kompleksnih struktura. Numerički proračunski model je izrađen spajanjem karakterističnih poprečnih preseka ispitivanih kućišta ventila. Numerički proračuni urađeni su u softverskom paketu za proračun metodom konačnih elemenata – ABAQUS. Metoda konačnih elemenata je odabrana kao metod u ovom istraživanju zato što je pomoću MKE moguće opisati šta se dešava u određenoj zoni geometrijskih diskontinuiteta koja nije dostupna za snimanje, tj. analizirani su naponi koji se javljaju kako na definisanim mernim mestima, tako i na mestima koja nisu obuhvaćena eksperimentalnom analizom. Struktura kompleksne geometrije na kojoj je izvršeno ispitivanje u okviru doktorske disertacije je kućište ravnog zapornog ventila. Eksperimentalno istraživanje je sprovedeno na tri ravna zaporna ventila DN32, PN6 i to za dva slučaja opterećenja: opterećenje unutrašnjim pritiskom do 30 bar i aksijalnom silom od 30 kN koja deluje u pravcu ose ventila (sabijanje). Eksperiment je izvršen na četiri merna mesta koja se nalaze na karakterističnim pozicijama na kućištu ventila. Za sva četiri merna mesta su prikazane eksperimentalne vrednosti polja pomeranja i deformacija. Za određivanje polja deformacija i pomeranja korišćena je oprema za trodimenzionalno merenje deformacija i softverski sistem Aramis, proizvođača GOM. Sistem za 3D optičko merenje pomeranja i deformacija je baziran na metodi digitalne korelacije slika. Sistem omogućava 3D grafičko predstavljanje izmerenih rezultata. Za primenu sistema za optičko merenje deformacija na problemima kompleksnih struktura, definisane su i razvijene odgovarajuće procedure ispitivanja (operacije pre ispitivanja, u toku ispitivanja i posle ispitivanja i obrada rezultata). Podaci dobijeni eksperimentalnim putem su, korišćenjem regresione analize, opisani odgovarajućim analitičkim obrascima koji prikazuju zavisnosti pomeranja/deformacija i dužine karakterističnih preseka za definisane preseke na kućištu ravnog zapornog ventila. Dokazano da je ponašanje kućišta ventila u toku izlaganja aksijalnom silom linearno.
Cilj rada bio je utvrditi varijabilnost, nasljednost i povezanost tri proizvodne osobine 1409 prvotelki holštajn-frizijske pasmine; količina mlijeka tijekom laktacije (ML), količina mliječne masti ...tijekom laktacije (MM) i količina proteina tijekom laktacije (PR). Sukladno postavljenom cilju utvrđeno je da ML, MM i PR statistički značajno variraju (P<0,01, P<0,05, P<0,001) pod utjecajem sezone prvog teljenja I dužine trajanja prve laktacije. Također, ML i PR statistički su značajno varirali (P<0,01, P<0,001) pod utjecajem farme na kojoj su životinje uzgajane, dok su na varijabilnost MM signifikantan utjecaj (P<0.05) imali godina i starost prilikom prvog teljenja. Udio holstein gena i obrok koji su životinje dobivale nisu utjecali (P>0,05) na varijabilnost niti jedne od ispitivanih osobina, dok farma na kojoj su životinje uzgajane nije utjecala (P>0,05) na MM, a godina i starost prilikom prvog teljenja nisu imali (P>0,05) statistički značajan utjecaj na ML i PR. Koristeći model životinje, zasnovan na upotrebi matrice srodstva koja je sadržavala 3867 životinja, REML metodologijom ocijenjeni su koeficijenti heritabiliteta za: ML h2= 0,25; MM h2= 0,40; PR h2= 0,37. Utvrđeni koeficijenti genetskih i fenotipskih korelacija ukazivali su na potpunu i pozitivnu povezanost između ovih osobina, s intervalom vrijednosti od rg = 0,96 između ML i MM do rg = 1,00 između ML i PR.